(. . .) Αυτό το βιβλίο δείχνει πόσο πολύπλοκες ήταν οι ιστορικές διαδικασίες και εμπειρίες που διαμόρφωσαν τις ταυτότητες και τις κοσμοαντιλήψεις των κατοίκων της Ασσήρου. Καθώς οι αγροτικές και εμπορικές κοινότητες στη Μακεδονία πέρασαν από τον οθωμανικό έλεγχο στην ελληνική κρατική διοίκηση, οι διάσπαρτοι και ποικίλοι από πολιτισμική άποψη πληθυσμοί της περιοχής αναζήτησαν τρόπους για να ανταποκριθούν, τόσο ενεργά όσο και από αντίδραση, σε αυτή την αλλαγή. Με έναν τρόπο, αυτή η μελέτη επιχειρεί να δείξει τη δράση εντός των δομών. Σαφώς, το κράτος επέβαλε στην τοπική κοινότητα διοικητικές, πολιτισμικές και εθνικές δομές. Εντούτοις, ταυτοχρόνως, τα άτομα σε τοπικό επίπεδο πάλεψαν για να βρουν τρόπους ύπαρξης ή τρόπους να γίνουν μέλη - και σεβάσμια μέλη - αυτής της εθνικής πολιτικής συγκρότησης. Η κάθε γενιά εμπλέκεται σε έναν ιστό εξαρτήσεων, που συνδέονται με πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις ευρύτερης, ακόμη και παγκόσμιας διάστασης. Και η κάθε γενιά ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες συνθήκες με ποικίλους τρόπους, διακριτικά ή όχι, άλλοτε προσαρμοζόμενη στις απαιτήσεις του κράτους και άλλοτε ανατρέποντάς τες. Αυτό το βιβλίο δεν διεκδικεί ότι κατέχει την οριστική εκδοχή της «αλήθειας». Προσφέρει μια ιδιαίτερη ερμηνεία ενός ιδιαίτερου τόπου και χρόνου και των ιδιαίτερων εμπειριών των ντόπιων εν μέσω βαθιών διαδικασιών αλλαγής και μετασχηματισμού. (. . .)

[Απόσπασμα από το κείμενο του προλόγου]