Με την παρούσα έκδοση των ιδιόχειρων σημειώσεων του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου σε ένα αντίτυπο των «Βίων των πλέον εξαίρετων ζωγράφων, γλυπτών και αρχιτεκτόνων» του Τζόρτζο Βαζάρι, η γνωριμία του ελληνικού κοινού με τη σκέψη του γίνεται πολύ ουσιαστικότερη. Πρόκειται για τη δημοσίευση των σχολίων που έκανε στη δεύτερη, επαυξημένη και αναθεωρημένη, έκδοση των «Βίων» (Φλωρεντία 1568, η πρώτη είχε κυκλοφορήσει πάλι στη Φλωρεντία 18 χρόνια νωρίτερα), που πρέπει να του χάρισε ο Federico Zuccaro, όταν τον είχε επισκεφθεί στο Τολέδο, το 1586. Όταν στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ο Xavier de Salas αγόραζε σε ένα παλαιοβιβλιοπωλείο του Λονδίνου ένα αντίτυπο των «Βίων» γεμάτο δυσανάγνωστες σημειώσεις στα περιθώρια, γραμμένες από ένα άγνωστο χέρι σε μια ιδιόμορφη ιταλο-ισπανική γλώσσα, δεν μπορούσε βέβαια να φανταστεί σε τι θησαυρό είχε βάλει το χέρι του. Χρειάστηκαν χρόνια για να καταφέρει να εντοπίσει τον συγγραφέα των σημειώσεων, χάρη σε ένα σχόλιο, γραμμένο από διαφορετικό χέρι, που τελείωνε με την υπογραφή «Τριστάν», το όνομα του κυριότερου μαθητή του Θεοτοκόπουλου στο Τολέδο. Χρειάστηκε να περάσουν άλλα τριάντα χρόνια μέχρις ότου ο Fernando Marias δημοσιεύσει το βιβλίο που κυκλοφορεί τώρα στα ελληνικά, με την ακριβή μεταγραφή των σημειώσεων του Γκρέκο και τη μετάφρασή τους στα ισπανικά, προσθέτοντας λίγες βασικές επεξηγήσεις.

[Απόσπασμα από κείμενο παρουσίασης εκδότη ή έκδοσης]